یادداشت مهمان، سید حسین جعفری، استاد جامعه شناسی: دفاع مقدس، حماسهای است که در متن خود، سه عنصر بنیادین را جای داده است: ایمان به خداوند متعال، تبعیت از ولایت فقیه، و وحدت کلمهای که قرآن کریم آن را با تعبیر «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» بر مسلمانان واجب کرده است.
در طول چهار دهه گذشته، این سه عنصر، ستونهای اصلی امنیت، استقلال و پیشرفت ملت ایران بودهاند و هرگاه یکی از آنها تضعیف شده، دشمن طمع کرده است.
نظام رهبری در قانون اساسی
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، سازوکار استمرار رهبری را در فصل هشتم، اصول ۱۰۷ تا ۱۱۲ تبیین کرده است. بر اساس اصل ۱۰۷، تعیین رهبر بر عهده مجلس خبرگان رهبری است که از میان فقهای جامعالشرایط، فرد اصلح را انتخاب میکند. این سازوکار، یکی از مترقیترین تدابیر حقوقی برای تضمین تداوم نظام اسلامی و پرهیز از خلأ قدرت است.
بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی، امام خمینی (رضواناللهعلیه)، در وصیتنامه الهی-سیاسی خود و در سخنان متعدد، بر ضرورت تداوم رهبری و تبعیت از ولی فقیه تأکید کردند. ایشان فرمودند: «پشتیبان ولایت فقیه باشید تا به مملکت شما آسیبی نرسد.» این جمله، به یک اصل راهبردی در مکتب سیاسی انقلاب اسلامی تبدیل شد.
وحدت ملی بهعنوان تکلیف قرآنی
وحدت در اندیشه سیاسی اسلام، یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه یک تکلیف شرعی و راهبردی است. قرآن کریم در آیه ۱۰۳ سوره آل عمران، مؤمنان را از تفرقه برحذر میدارد و در آیه ۴۶ سوره انفال، نزاع و اختلاف را عامل شکست و از دست رفتن قدرت میداند.
در دوران دفاع مقدس، این وحدت در عمل تجلی یافت. ملت ایران با همه تنوع قومی، مذهبی و زبانی، در سنگرهای جبهه و پشت جبهه یکصدا ایستاد. امام راحل (ره) در پیامها و سخنرانیهای خود، همواره بر این نکته تأکید داشتند که پیروزی در جنگ، مدیون وحدت کلمه است. ایشان میفرمودند: «اگر برادر باشید و با هم با یک توجه الهی، با یک وحدت به دشمن حمله کنید، شما پیروزید.»
اتحاد مقدس؛ تعمیق مفهوم وحدت
رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله خامنهای، در تداوم همان مسیر، مفهوم «اتحاد مقدس» را مطرح کردند. این تعبیر، وحدت را از سطح یک تاکتیک سیاسی به مرتبه ایمان و باور دینی ارتقا میدهد. رهبر انقلاب، اتحاد مقدس ملت ایران را «سپر فولادین» در برابر خصومتورزی دشمن توصیف کرده و تأکید کردهاند که این اتحاد به هیچ وجه نباید خدشهدار شود.
نکته کلیدی در این تعبیر، نسبت آن با «دفاع مقدس» است. اگر دفاع مقدس، میدان عمل ملت ایران در برابر تجاوز بود، اتحاد مقدس، روح و پیششرط آن میدان است. هیچ دفاعی بدون اتحاد ممکن نیست و هیچ اتحادی بدون ایمان و تبعیت از ولایت، پایدار نمیماند.
تداوم راه شهیدان
شهدای انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، از رهبر شهید انقلاب و شهدای خدمت شهیدان محراب تا شهیدان جبهههای حق علیه باطل، همه در یک نقطه مشترک بودند: وفاداری به آرمانهای الهی و تبعیت از ولایت فقیه. امروز نیز در سایه هدایتهای مقام معظم رهبری، همان فرهنگ ایثار، جهاد و روحیه بسیجی استمرار دارد.
مسیر نورانی امام و شهیدان، مسیری است که با وحدت، همدلی و تبعیت از ولایت تداوم خواهد یافت. همانطور که رهبر معظم انقلاب فرمودند، بزرگترین درس دفاع مقدس این بود که نشان داد یک ملت در سایه اتحاد، ایمان و حسن ظن به خداوند متعال و اعتقاد به صدق وعده الهی، میتواند از همه گذرگاههای دشوار عبور کند.
نقش مردم و مسئولان در تقویت اتحاد مقدس
تحقق «اتحاد مقدس» نیازمند عزم ملی است. مردم با حضور در صحنههای مختلف، از راهپیماییها و مراسم مذهبی تا پشتیبانی از نیروهای مسلح و همکاری با مسئولان، عملاً این اتحاد را محقق میکنند. مسئولان نیز با خدمت صادقانه، شفافیت، پاسخگویی و پرهیز از وعدههای توخالی، اعتماد عمومی را تقویت میکنند.
مقام معظم رهبری در مکتوبات متعدد تأکید کردهاند که «وفاق ملی» و «اتحاد مقدس» دو روی یک سکهاند. وفاق ملی به معنای همصدایی و همدلی مردم و مسئولان در مسائل کلان کشور است و اتحاد مقدس، چارچوب اعتقادی و ارزشی این همدلی را فراهم میکند.
نقش استان بوشهر و بخش ارم در دفاع مقدس
استان بوشهر و بهویژه بخش ارم، در طول دفاع مقدس هشت ساله، نقش بیبدیلی در پشتیبانی از جبههها و دفاع از آبهای نیلگون خلیج فارس ایفا کردهاند. مردمان این دیار، با تقدیم شهدا، جانبازان و آزادگان، برگ زرینی در تاریخ مقاومت این سرزمین ثبت کردهاند.
امروز نیز مردم شریف و ولایتمدار بخش ارم، در تمامی عرصههای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، طلایهدار وحدت و بصیرت هستند. در سطح مدیریت محلی، شعارهای کلیدی دولت یعنی وفاق ملی، خدمت بیمنت و عدالت سرزمینی را در امتداد همان «اتحاد مقدس» نقشه راه خدمترسانی قرار دادهایم.
دفاع مقدس، یک حادثه تاریخی در گذشته نیست، بلکه یک مکتب زنده و پویاست. هر روز که از آن حماسه میگذرد، درسهای آن برای نسلهای جدید روشنتر میشود. پیام هفته دفاع مقدس برای نسل امروز، بازگشت به همان اصولی است که آن حماسه را آفرید: ایمان، اتحاد و تبعیت از ولایت.
«اتحاد مقدس» یک دستور قرآنی و سپر فولادین ملت ایران در برابر همه توطئههای دشمنان است. باید آن را نهتنها حفظ، بلکه روزبهروز تقویت کنیم. همانطور که رهبر معظم انقلاب فرمودند، بزرگترین درس دفاع مقدس این بود که نشان داد یک ملت در سایه اتحاد، ایمان و حسن ظن به خداوند متعال و اعتقاد به صدق وعده الهی، میتواند از همه گذرگاههای دشوار عبور و با ایستادگی در مقابل دشمن، او را وادار به عقبنشینی و شکست کند.
در پایان، ضمن تجلیل از مقام شامخ شهدا، جانبازان، آزادگان و خانوادههای معظم آنان، از خداوند متعال توفیق حفظ اتحاد مقدس و ادامه راه شهیدان را برای همگان خواستارم.
* استاد علوم سیاسی و جامعهشناسی
نظر شما